← 6 chương

Chương 1/6

Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của kinh tế chính trị Mác – Lênin

Kinh tế chính trị ra đời và phát triển thế nào, nghiên cứu cái gì, bằng phương pháp nào và học để làm gì.

1. Khái quát sự hình thành và phát triển

  • Thuật ngữ “kinh tế chính trị” được A. Montchrestien dùng lần đầu năm 1615 trong tác phẩm “Chuyên luận về kinh tế chính trị”.
  • Chủ nghĩa trọng thương (thế kỷ XV – XVII) coi lĩnh vực lưu thông, ngoại thương là nguồn gốc của của cải.
  • Chủ nghĩa trọng nông (Pháp, thế kỷ XVIII) chuyển trọng tâm nghiên cứu sang lĩnh vực sản xuất, nhưng chỉ coi nông nghiệp là sản xuất.
  • Kinh tế chính trị cổ điển Anh (W. Petty, A. Smith, D. Ricardo) đặt nền móng cho lý thuyết giá trị – lao động.
  • C. Mác và Ph. Ăngghen kế thừa có phê phán, xây dựng học thuyết kinh tế chính trị mới mà đỉnh cao là bộ “Tư bản”; V.I. Lênin phát triển trong điều kiện chủ nghĩa tư bản độc quyền và thời kỳ quá độ.

2. Đối tượng và mục đích nghiên cứu

  • Đối tượng: các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi, đặt trong mối liên hệ biện chứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng.
  • Mục đích: phát hiện các quy luật kinh tế chi phối các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi, từ đó vận dụng vào thực tiễn.
  • Quy luật kinh tế mang tính khách quan; chính sách kinh tế là sản phẩm chủ quan của con người được hình thành trên cơ sở vận dụng quy luật.

3. Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp luận chung: phép biện chứng duy vật.
  • Phương pháp đặc thù quan trọng nhất: trừu tượng hóa khoa học — gạt bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời để tìm ra bản chất.
  • Các phương pháp khác: logic kết hợp với lịch sử, phân tích – tổng hợp, quy nạp – diễn dịch, hệ thống hóa, mô hình hóa…

4. Chức năng

  • Chức năng nhận thức: cung cấp hệ thống tri thức lý luận về sự vận động của các quan hệ kinh tế và quy luật kinh tế.
  • Chức năng thực tiễn: giúp vận dụng quy luật kinh tế vào hoạt động kinh tế – xã hội của bản thân, doanh nghiệp và quốc gia.
  • Chức năng tư tưởng: góp phần xây dựng thế giới quan khoa học, niềm tin vào mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
  • Chức năng phương pháp luận: là nền tảng lý luận cho các khoa học kinh tế chuyên ngành.

Liên hệ thực tiễn Việt Nam

  • Học kinh tế chính trị giúp sinh viên hiểu cơ sở lý luận của đường lối, chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước, từ đó hình thành tư duy, kỹ năng vận dụng vào công việc chuyên môn.

Từ khóa

Thuật ngữ trong chương

Kinh tế chính trị
Môn khoa học kinh tế nghiên cứu các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi trong mối liên hệ với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng, nhằm tìm ra quy luật kinh tế.
Quy luật kinh tế
Mối liên hệ bản chất, khách quan, lặp đi lặp lại của các hiện tượng, quá trình kinh tế.
Trừu tượng hóa khoa học
Phương pháp gạt bỏ các yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời để tìm ra bản chất, quy luật của đối tượng nghiên cứu.

Video

Bài giảng chương 1

  • Lời mở đầu – Kinh tế chính trị Mác – Lênin

    Nguồn: Glory Education – TS. Trần Hoàng HảiXem trên YouTube ↗