Tra cứu
Thuật ngữ
44 khái niệm cơ bản, sắp theo chương; gõ để tìm nhanh (không cần dấu).
44 thuật ngữ
- Kinh tế chính trị Ch. 1
- Môn khoa học kinh tế nghiên cứu các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi trong mối liên hệ với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng, nhằm tìm ra quy luật kinh tế.
- Quy luật kinh tế Ch. 1
- Mối liên hệ bản chất, khách quan, lặp đi lặp lại của các hiện tượng, quá trình kinh tế.
- Trừu tượng hóa khoa học Ch. 1
- Phương pháp gạt bỏ các yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời để tìm ra bản chất, quy luật của đối tượng nghiên cứu.
- Sản xuất hàng hóa Ch. 2
- Kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi, mua bán.
- Hàng hóa Ch. 2
- Sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán.
- Giá trị sử dụng Ch. 2
- Công dụng của vật phẩm, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người.
- Giá trị Ch. 2
- Lao động xã hội của người sản xuất kết tinh trong hàng hóa.
- Lao động cụ thể Ch. 2
- Lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định; tạo ra giá trị sử dụng.
- Lao động trừu tượng Ch. 2
- Lao động của người sản xuất hàng hóa khi đã gạt bỏ hình thức cụ thể, là sự hao phí sức lao động nói chung; tạo ra giá trị.
- Thời gian lao động xã hội cần thiết Ch. 2
- Thời gian cần để sản xuất một hàng hóa trong điều kiện bình thường của xã hội, với trình độ thành thạo trung bình, cường độ lao động trung bình.
- Năng suất lao động Ch. 2
- Năng lực sản xuất của người lao động, đo bằng số sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian hoặc thời gian hao phí để làm ra một đơn vị sản phẩm.
- Cường độ lao động Ch. 2
- Mức độ khẩn trương, tích cực của hoạt động lao động trong sản xuất.
- Tiền tệ Ch. 2
- Hàng hóa đặc biệt được tách ra làm vật ngang giá chung cho thế giới hàng hóa.
- Thị trường Ch. 2
- Tổng hòa những quan hệ kinh tế liên quan đến trao đổi, mua bán hàng hóa trong xã hội.
- Cơ chế thị trường Ch. 2
- Hệ thống các quan hệ kinh tế mang đặc tính tự điều chỉnh các cân đối của nền kinh tế theo yêu cầu của các quy luật kinh tế.
- Quy luật giá trị Ch. 2
- Quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa: sản xuất và trao đổi phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết.
- Giá trị thặng dư Ch. 3
- Bộ phận giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra, thuộc về nhà tư bản.
- Hàng hóa sức lao động Ch. 3
- Sức lao động trở thành hàng hóa khi người lao động tự do về thân thể và không có đủ tư liệu sản xuất; có giá trị sử dụng đặc biệt là tạo ra giá trị lớn hơn giá trị bản thân nó.
- Tư bản bất biến Ch. 3
- Bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái tư liệu sản xuất, giá trị được lao động cụ thể chuyển nguyên vẹn sang sản phẩm (ký hiệu c).
- Tư bản khả biến Ch. 3
- Bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái lao động sống, tăng lên về lượng trong quá trình sản xuất (ký hiệu v).
- Tư bản cố định Ch. 3
- Bộ phận tư bản sản xuất (máy móc, nhà xưởng…) tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất nhưng chuyển dần giá trị vào sản phẩm.
- Tư bản lưu động Ch. 3
- Bộ phận tư bản sản xuất (nguyên, nhiên vật liệu, sức lao động) chuyển toàn bộ giá trị vào sản phẩm sau mỗi quá trình sản xuất.
- Tiền công Ch. 3
- Giá cả của hàng hóa sức lao động.
- Tỷ suất giá trị thặng dư Ch. 3
- Tỷ lệ phần trăm giữa giá trị thặng dư và tư bản khả biến (m′ = m/v × 100%), phản ánh trình độ khai thác sức lao động.
- Giá trị thặng dư tuyệt đối Ch. 3
- Giá trị thặng dư thu được do kéo dài ngày lao động vượt quá thời gian lao động tất yếu.
- Giá trị thặng dư tương đối Ch. 3
- Giá trị thặng dư thu được nhờ rút ngắn thời gian lao động tất yếu, do tăng năng suất lao động xã hội.
- Giá trị thặng dư siêu ngạch Ch. 3
- Phần giá trị thặng dư trội hơn khi giá trị cá biệt của hàng hóa thấp hơn giá trị xã hội.
- Tích lũy tư bản Ch. 3
- Tư bản hóa giá trị thặng dư: biến một phần giá trị thặng dư thành tư bản phụ thêm.
- Cấu tạo hữu cơ của tư bản Ch. 3
- Cấu tạo giá trị của tư bản do cấu tạo kỹ thuật quyết định và phản ánh sự biến đổi của cấu tạo kỹ thuật (c/v).
- Lợi nhuận Ch. 3
- Hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư, khi được quan niệm là con đẻ của toàn bộ tư bản ứng trước.
- Giá cả sản xuất Ch. 3
- Giá cả bằng chi phí sản xuất cộng với lợi nhuận bình quân (k + p̄).
- Địa tô Ch. 3
- Phần giá trị thặng dư thừa ra ngoài lợi nhuận bình quân mà nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải trả cho địa chủ.
- Cạnh tranh Ch. 4
- Sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế nhằm có được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ để thu lợi ích tối đa.
- Độc quyền Ch. 4
- Sự liên minh giữa các doanh nghiệp lớn, nắm phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số hàng hóa, có khả năng định giá cả độc quyền, thu lợi nhuận độc quyền cao.
- Tư bản tài chính Ch. 4
- Sự dung hợp giữa tư bản độc quyền ngân hàng với tư bản độc quyền trong công nghiệp.
- Xuất khẩu tư bản Ch. 4
- Xuất khẩu giá trị ra nước ngoài (đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp) nhằm thu giá trị thặng dư và các nguồn lợi khác ở nước nhập khẩu tư bản.
- Độc quyền nhà nước Ch. 4
- Kiểu độc quyền trong đó nhà nước nắm giữ vị thế độc quyền trên cơ sở duy trì sức mạnh của các tổ chức độc quyền ở những lĩnh vực then chốt.
- Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Ch. 5
- Nền kinh tế vận hành theo các quy luật của thị trường, hướng tới xác lập xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; có sự điều tiết của Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
- Thể chế kinh tế Ch. 5
- Hệ thống quy tắc, luật pháp, bộ máy quản lý và cơ chế vận hành nhằm điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh tế.
- Lợi ích kinh tế Ch. 5
- Lợi ích vật chất, thu được khi thực hiện các hoạt động kinh tế của con người.
- Công nghiệp hóa Ch. 6
- Quá trình chuyển đổi nền sản xuất xã hội từ dựa trên lao động thủ công là chính sang dựa trên lao động bằng máy móc.
- Công nghiệp hóa, hiện đại hóa Ch. 6
- Quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động kinh tế – xã hội sang sử dụng phổ biến công nghệ, phương pháp tiên tiến, hiện đại, nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
- Cách mạng công nghiệp Ch. 6
- Bước phát triển nhảy vọt về chất trình độ của tư liệu lao động, kéo theo sự thay đổi căn bản về phân công lao động xã hội và năng suất.
- Hội nhập kinh tế quốc tế Ch. 6
- Quá trình quốc gia gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên chia sẻ lợi ích, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung.